December 16, 2010

Fasadat e Potemkinit

Fasadat për nga natyra nuk janë të qëndrueshme. Ato kanë vetëm një qëllim: të maskojnë vetëm për një kohë të shkurtër. Në procesin e integrimit evropian Kosova po rrezikohet një fenomen i quajtur Fasadat e Potemkinit. Këto fasada e  ngadalësojnë procesin dhe, për më keq, krijojnë përshtypjen se jemi në rrugë të drejt për në Bashkimin Evropian. E kemi gabuar kthesën.

Me rastin e vizitës së Perandoreshës Ruse Katarina II në Krime me 1787, një nga ministrat e saj Grigori Potemkin, me qëllim të mashtrimit të saj, kishte urdhëruar ndërtimin e vendbanimeve false. Sipas kësaj ngjarjeje, Potemkini, i cili e kishte udhëhequr fushatën ushtarake ruse në Krime, i kishte lyer dhe kishte bërë fasada të reja në të gjitha ndërtesat e fshatrave që ishin të vendosura përgjatë lumit Dnieper (ku do të kalonte Perandoresha) me qëllim që ta impresionoj Perandoreshën dhe njëkohësisht të përmirësojë pozitën e tij në sytë e saj.  Pjesa e shtëpive të cilat nuk shiheshin prej anës së lumit, ndërkaq, përshkruanin realitetin tjetër, të varfër, të pazhvilluar e të uritur, të Krimes së asaj kohe.

Rasti i Potemkinit  është përdorur shpesh për të treguar ngecjen e procesit të integrimit te vendet e Evropës Lindore. Këtë ngecje, një studies i integrimit evropian (Wade Jacoby) e kishte quajtur “Harmonizimi i Potemkinit”.  Në thelb të këtij fenomeni është “natyra e dyfishtë” e institucioneve shtetërore të cilat kanë për mision menaxhimin e harmonizimit të politikave me BE-në. Këto institucione ndërtohen në bazë të rregullave dhe strukturave të transferuara nga BE-ja dhe janë  të pranueshme për vet BE-në, por ato nuk japin efekte pozitive dhe janë të pakuptimta për akterët lokal. Me fjalë tjera, institucionet të cilat e menaxhojnë procesin e integrimit evropian i krijojnë dy faqe, që përfaqësojnë dy realitete të ndryshme, një për Komisionin Evropian dhe institucionet e BE-së dhe tjetrën për qytetarët e Kosovës dhe të gjithë akterët lokal.

Sipas këtij fenomeni, raportet e BE-së me vendet e Evropës Lindore janë të karakterizuara nga një paradoks interesant. Përderisa BE-ja kishte bërë përpjekje të për të promovuar reforma specifike institucionale në Evropën Lindore – shpesh duke transferuar modelet e njohura nga Evropa Perëndimore – vendet aspirante ngurrojnë gjithnjë e më shumë që të tregojnë se për çfarë ndihme kanë nevojë saktësisht. Për elitat politike të vendeve të Evropës Lindore - sidomos për ministrat, zbulimi i detajuar i  mangësive i ka dy anë: është parakusht për ndihmë nga jashtë por edhe rrezik i madh. Frika e tyre ka të bëjë me faktin se evidenca e detajuar e mosfunksionimit institucional mund të përdoret kundër vendit të tyre nga kundërshtarët e zgjerimit të BE-së. Rreziku është jashtëzakonisht i madh dhe, me çdo thirrje të Evropianëve  për të shtyrë anëtarësimet e reja, kjo dilemë bëhet edhe më e madhe.

Elitat kombëtare të vendeve të Evropës Lindore i përgjigjen kësaj situate duke ndërtuar organizata në të cilat një element funksionon për klientët e brendshëm të organizatës përderisa tjetri përdoret të qetësuar patronët e BE-së. Natyra e dyfishtë e këtyre organizatave të cilat kanë për mision menaxhimin e harmonizimit të politikave me BE-në, tregon pse rregullat dhe strukturat e transferuara nga BE mund të jenë  të pranueshme për vet BE-në, edhe pse ato mbesin të pakuptimta për akterët lokal. Njëra anë e tyre shërben për këta të fundit, tjetra për BE-në.

Po ta shikoni procesin e integrimit evropian në Kosovë, fasadat e Potemkinit mund ti gjeni kudo. Institucionet e Kosovës që merren me menaxhim të procesit janë të ndërtuara që të prodhojnë dokumente strategjike të integrimit të cilat as vetë nuk i përfillin. Shikoni Kornizën Afatmesme të Shpenzimeve, për shembull. Diku në fillim do të gjeni se Qeveria e Kosovës është e përkushtuar për procesin e integrimit evropian, se procesi i integrimit është prioritet strategjik etj. Edhe Plani I Veprimit për Partneritet Evropian e shpreh qartë se integrimi evropian është prioritet strategjik i vendit. Publikut kosovar dhe atij ndërkombëtar i thuhet  pandërprerë se është ëndërr e kosovarëve që Kosova të integrohet në BE dhe se qeveria po bën çdo gjë që është e mundur për të realizuar atë qëllim. Shumë bukur!

Por, fillo të rrëmosh pak dhe fasada bie shpejt.  Ky vend nuk ka kaluar as ligje, nuk ka alokuar as buxhet, nuk ka treguar as ndonjë vullnet të posaçëm politik për të avancuar në procesin e integrimit. Raporti i fundit i Progresit të Komisionit Evropian, Transparency International, Doing Bussines (Te Bësh Biznes) i Bankës Botërore, Reporterët pa Kufij etj, tregojnë realitetin e zymtë të Kosovës. Këto raporte që monitorojnë progresin e Kosovës në fusha të ndryshme janë në kundërshtim të thellë më atë që paraqet qeveria e Kosovës. 

Për qytetarët e thjeshtë integrimi evropian nënkupton një jetë më të mirë, një afrim me Evropën. Për qeverinë, zgjatje të jetës në pushtet, e për Bashkimin Evropian, një Kosovë stabile, të qetë e demokratike, me treg të lirë, dhe të aftë të marrë mbi vete barrën e ligjeve të BE-së. Për dikë tjetër, është proces abstrakt i mbështjellë me vellon e hegjemonisë së re evropiane e për disa të tjerë është zhvillim ekonomik. Për dikë nuk dihet se çfarë është fare e për dikë tjetër është proces “ku do të bëhet mirë”. Pa marrë parasysh se si shihet ky proces nga njerëzit, ecja nëpër të mund të matet dhe nuk është abstrakte.

Thjesht, vetëm shikoni ligjet dhe buxhetin e shtetit dhe do ta kuptoni në masë të madhe përparimin ose stagnimin e vendit në procesin e integrimit evropian. Pra, shihni planet e qeverisë për ligjet që planifikohen të kalohen dhe buxhetin që i përcaktohet sektorëve të ndryshëm, e lehtë do ta keni të kuptoni se si po ecën Kosova në rrugën e saj drejt BE-së. Këto gjëra mund ti bëni sa për sy e faqe për të kënaqur BE-në, mund ti bëni për ta kënaqur opinionin publik dhe të gjithë akterët lokal, apo mund ti bëni që ti kënaqeni të dy anët. Procesi i integrimit është në rrugë të drejtë kur të dyja, edhe BE-ja edhe opinioni i brendshëm publik, shohin progres.

Gjatë vitit 2010 Kuvendi i Kosovës, për shembull, deri në muajin gusht (në përfundim të sesionit pranveror) ka miratuar gjithsej 42 ligje prej të cilave vetëm 9 figurojnë edhe në Strategjinë Legjislative.  Pjesa tjetër e ligjeve të aprovuara janë ligje të cilat kanë qenë në procedurë gjatë viteve paraprake. Procedurat kanë filluar edhe për 39 projektligje tjera duke përfshirë këtu: 1 nga viti 2008, 5 të vitit 2009, dhe 33 tjera të hapura në 2009.  Nga këto 33 projektligje ne procedurë, 19 janë projektligje që parashihen edhe në Strategjinë Legjislative 2010. Qeveria e Kosovës i qaset agjendës evropiane në mënyrë mekanike me ushtrime të cilat vetëm kanë për qëllim mbushjen e kutisë (tick the box) dhe konstatimin se veprimi është përmbushur. Për më shumë, agjenda evropiane në përgjithësi nuk është vendosur në qendër të planifikimit të dokumenteve strategjike. Zhvillimi i politikave, po ashtu, nuk shihet si parakusht për hartimin e legjislacionit. Kualiteti i legjislacionit, në anën tjetër, është i dobët dhe duhet të përmirësohet.

Duhet të ketë  vullnet të shtuar politik për integrimin e Kosovës në BE nga ana e Qeverisë. Kjo kërkon adresimin e çështjeve të cilat identifikohen si sfida dhe kërkesa të Bashkimit Evropian në dokumentet si: Raporti i Progresit, Partneriteti Evropian, përfundimet e takimeve plenare dhe sektoriale te Dialogut të Stabilizim Asociimit dhe premtimet e bëra nga Qeveria e Kosovës lidhur me avancimin e agjendës evropiane për Kosovën. Po ashtu, përgatitja e politikave të Qeverisë duhet t'i paraprij legjislacionit dhe jo legjislacioni t’i prijë politikave. Duhet të bëhet, po ashtu, përgatitja paraprake e Koncept Dokumenteve për projektligjet në të cilat do të punohet në vitin në vijim si mënyrë përzgjedhjeje për projektligjet që arrijnë të futen në Strategjinë Legjislative.  Një gjë e tillë jo vetëm se do të ndihmonte në respektimin e afateve të dhëna në Strategjinë Legjislative por do të kontribuonte edhe në planifikimin më të mirë të buxhetit për vitin e ardhshëm.  

Tani, shikoni anën financiare. Buxheti I Kosovës nuk reflekton integrimin dhe adresimin e sfidave të Raportit të Progresit  të Komisionit Evropian. Integrimi evropian nuk është prioritet buxhetor për Qeverinë e Kosovës. Procesi i hartimit të buxhetit merr pak për bazë prioritet e paraqitura në Planin e Veprimit për Partneritet Evropian. Masat e identifikuara për të adresuar sfidat që dalin nga Raporti i Progresit nuk janë pjesë e planifikimit buxhetor. Buxhetit të Kosovës, i tillë çfarë është sot, i mungon lidhja dhe koordinimi me Dokumentet e Planifikimit Indikativ Shumëvjeçar të BE-së (MIPD). Mungesa e koordinimit me donatorë, për më tepër, (dhe donatorëve në mes veti) ndikon negativisht për përmbushjen e kritereve të integrimit. Edhe pse nuk kemi arritur në këtë fazë, Kosova ende nuk ka filluar të përgatitet për të implementuar të gjitha fondet e IPA-s në formë të decentralizuar dhe të përgatitet për të pranuar dhe menaxhuar asistencën financiare nga BE-ja e cila do të vjen nga komponent III, IV dhe V të IPA-s.

Lidhja në mes të Kornizës Afatmesme të Shpenzimeve (KASH) dhe Planit të Veprimit për Partneritet Evropian (PVPE) dhe zbatimi i tyre në praktikë është e dobët dhe duhet të forcohet. Koordinimi i tyre është një nga sfidat kryesore për Kosovën në procesin e integrimit. Secila sfidë tjetër në këtë proces është e lidhur ngushtë me koordinimin dhe implementimin e këtyre dy dokumenteve strategjike të Kosovës.  Po ashtu, duhet të llogaritet sa kushton PVPE për Buxhetin e Kosovës. Është e pakuptueshme dhe e palogjikshme që PVPE ende nuk ka vlerësim të ndikimit financiar në Buxhetin e Kosovës.  Në momentin kur PVPE kostohet,  përfshirja e tij në KASH dhe Buxhet lehtësohet jashtë mase. Për më shumë, Kosova do të duhet të filloj përgatitjet për të pranuar dhe menaxhuar asistencën financiare nga BE-ja dhe të koordinohet me Dokumentet e Planifikimit Indikativ Shumëvjeçar të BE-së (MIPD).  Mungesa e kapaciteteve dhe përgatitjeve të duhura mund të shkaktojë humbjen e miliona eurove në asistencë financiare nga BE-ja, njëkohësisht duke rritur koston e procesit të integrimit për Kosovën.

Pa u mërzitur, bëni analizën e fundit. Ligjet planifikuara dhe buxheti duken bukur vetëm në letër. Për qytetarët e Kosovës këto dokumente që përfaqësojnë ligjet dhe buxhetin mund të krijojnë përshtypjen se Kosova është duke ecur mirë.  Por ashtu sikurse Katarina, ata po shohin vetëm fasadat. Më thellë, brenda procesit, në anën tjetër të rrugës, vizitori tjetër po sheh pamje tjetër. Bashkimi Evropian sheh fytyrën tjetër të integrimit të Kosovës. E sheh një proces të varfër, anemik, të humbur. Fasadat për nga natyra nuk janë të qëndrueshme. Ato kanë vetë një qëllim: të maskojnë vetëm për një kohë të shkurtër. Nëse vazhdon kështu, populli i Kosovës do shoh shumë shpejt përtej fasadave. Atëherë do të jetë edhe më keq.

December 09, 2007

Shkenca kundër të tjerave

Nga ky zbulim shkencor mund të lëkundet demokracia e mund ta fitojë një betejë religjioni. Hitleri do të rrotullohej në varr, Richard Dawkins mund të mos fle rehat, derisa John Stuart Mill, po të ishte gjallë, do të duhej ta mbronte fuqishëm “Mbi Lirinë”.

Para ca kohe The New York Times botoi një artikull (mund ta lexoni k
ëtu) ku thuhet se shkencëtarët ishin shumë afër të vërtetonin se afrikanët, gjenetikisht, janë në nivel më të ulët intelektual dhe se kanë tru më të pazhvilluar se të tjerët. Nëse qëllon të jesh afrikan, me lëkurë të zezë, shanset janë shumë të mëdha që ti të jesh i një niveli intelektual më të ulëta sesa një mik u juaji amerikan, anglez apo kosovar. Jo sepse keni pasur edukim tjetër, kulturë tjetër apo edhe një jetë materiale më të mirë, por për faktin, që mund të mbështetet në shkencë, se afrikani gjenetikisht ka një tru që nuk i mundëson atij të jetë në të njejtin nivel intelektual me të tjerët. Po të kishte mundësi të lexonte New York Times-in sot, Hitleri do të rrotullohej në varr !!!

The New York Times, te pjesa e saj për shkencën, ashtu sikurse edhe gazetat e tjera me renome botërore, boton vazhdimisht artikuj interesant që raportojnë për zbulimet e mëdha shkencore. Dhe zakonisht ato zgjojnë reagimet e njerëzve për aq sa mund të zgjojë ato një artikull gazete. Komentojnë e shkruajnë, reagojnë e nuk besojnë, qindra e mijëra njerëz të zakonshëm e njerëz të shkencës. Kjo zgjat për një periudhë dhe pastaj botohet artikulli tjetër dhe kapitulli i temës mbyllet për të vazhduar me tjetrën. Krijohet një cikël që përsëritet vazhdimisht. Rrallë ndonjëherë ndodhë që zbulimet shkencore të shkaktojnë dridhje të mëdha shoqërore. 

Zbulimi i fundit shkencor që u pasqyrua në këtë gazetë, ka gjasë që të ketë ndikim aq të madh në jetën shoqërore sa të arrijë deri atje sa të tund themelet e demokracisë dhe vlerat e saja themelore. Për më shumë, debati i përjetshëm në mes të shkencës dhe religjionit mund të bëhet edhe më i nxehtë duke pasur për bazë pohimin se tani religjioni mund të përdorë shkencën për të treguar dobësitë e vet shkencës. Pra, së pari, diskutimi akademik mund të shkojë deri te fakti se mund të ndodhë që për herë të parë shkenca të vërtetojë një teori e cila mund të lëkund demokracinë madje edhe në Amerikë dhe në Evropën Perëndimore. Dhe, së dyti, religjioni mund të fitojë së paku një betejë – jo krejt luftën- në raport me shkencën.

Nëse shkencëtarët kanë zbuluar se gjenetikisht afrikanët janë të një niveli më të ulët intelektual se të bardhët, teoria raciste për një racë superiore ndaj tjetrës mund të fitojë mbështetjen e shkencës. Pyetjet që ngrihen natyrshëm janë: Çfarë ndodhë, për shembull, me një nga shtyllat më të rëndësishme të demokracisë - e të cilat mund t'i gjejmë në themel të kushtetutave të vendeve demokratike - se “Të gjithë njerëzit janë të barabartë”? Apo çfarë mund të ndodhë me faktin se të gjithë njerëzit janë të barabartë pa marrë parasysh ngjyrën dhe vendin prej nga vijnë? Në nivele individuale, çfarë do të ndodhë me komunitetin afrikan në një vend më shumicë të bardhë? Me pyetje të tilla mund të vazhdohet pa fund, por më e rëndësishmja, mendoj unë, është çështja se si do ta tejkalojë demokracia problemin se, megjithatë, njerëzit nuk qenkan të barabartë. 

Filozofët mund të thonë thjeshtë: njerëzit nuk janë kurrë të barabartë me njëri-tjetrin. Ata lindin të ndryshëm me përparësi ose disavantazhe ndaj njëri tjetrit. Aristoteli këtë e kishte quajtur barazi aritmetike që nënkuptonte faktin se biologjikisht njerëzit nuk mund të jenë të njejtë me njëri tjetrin. Pra, ashtu siç thuhet në këtë zbulim të fundit, se njerëzit nuk janë të barabartë me njëri tjetrin, ashtu kishin thënë dy mijë vjet më parë grekët e vjetër. Me një fjalë, filozofët nuk duhet të kenë problem me këtë teori sepse ajo vetëm sa e forcon bindjen e tyre se barazia sociale dhe ajo gjenetike janë dy gjëra krejtësisht të ndryshme. Është diçka krejt e ndryshme të mos jesh i barabartë para ligjit dhe diçka diametralisht tjetër të mos jesh gjenetikisht i barabartë me tjetrin. Demokracia për aq sa garanton barazinë para ligjit, po me të njejtën garanci shtyn përpara pabarazinë gjenetike. Ata që janë më të zotë e më të mençur, brenda kuadrit ligjor të shtetit demokratik, ecin përpara duke shfrytëzuar përparësinë e tyre mendore e fizike. Unë dhe ti mund të jemi të barabartë para ligjit (çështja se sa jemi të barabartë para ligjit, megjithatë, është mjaft e diskutueshme në qarqet e botës akademike), por ne të dy ka shumë shanse që të mos jemi të barabartë gjenetikisht, duke nënkuptuar këtu, përparësinë e lindur gjenetike por edhe investimin e vazhdueshëm në dije e shkencë. Ka dymijë vjet që filozofët thonë këtë gjë e pakkush iu vë veshin.

Por, ndërsa shkenca bën punën e vet, religjioni ka gjasë të përfitojë në masë të madhe nga ky zbulim shkencor. Shkenca kërkon fakte të matshme për fenomenet që ajo hulumton pa marrë parasysh vlerën e tyre shpirtërore apo emocionale. Edhe kur flitet për Zotin, duke mos iu shmangur rregullave të rrepta të saj, shkenca kërkon fakte për ekzistimin e tij. Dhe përderisa ajo nuk mund të vërtetojë me përpikëri se ai nuk ekziston, njëkohësisht, ajo nuk mund të vërtetojë se ai ekziston. Me një fjalë, shkenca ka për bazë arsyen, faktet dhe mendimin kritik, religjioni ka besimin dhe mossfidën ndaj rregullave të vetë fesë që fillojnë me pranimin e ekzistimit të Zotit dhe nënshtrimin e pasfiduar ndaj autoritetit të tij. Feja në parim thotë që njerëzit janë të barabartë para Zotit dhe kjo është më e rëndësishmja. Natyrisht, natyra njerëzore është e prirur të besoj se njerëzit janë të barabartë me njëri tjetrin. Fakti se unë mund të kem një ngjyrë tjetër lëkure apo mund të jem i lindur diku në Afrikë nuk mund të më bëjë mua më të dobët intelektualisht dhe mendërisht që në sekondat e para të lindjes sime. Në këtë rast, feja mbron parimin se njerëzit janë të barabartë (para Zotit), ndërsa shkenca po vërteton se, megjithatë, ne nuk qenkemi të barabartë. Teza e Richard Daëkins se religjionet janë arsyeja më e fuqishme për vrasjet e miliona njerëzve dhe për një botë të tillë që sot e trashëgojmë, mund të dobësohet nga fakti se me këtë zbulim shkenca mund të jetë arsye e luftërave të ardhshme dhe destabilizimeve politike të jashtëzakonshme brenda sistemeve politike demokratike. 1 me 0 për religjionin !!! Richard Dawkins mund të mos ketë më dëshirë ta lexojë NY Times.

Megjithatë, si ateisti më i famshëm në botë, Dawkins mund ta ketë përgjigjen për këtë problem që po e diskutojmë. Shkenca ka qëllimin e vet - për të cilin edhe ekziston – e që është e vërteta. Ajo nuk mund të ikë nga ai themel vetëm për shkak të bindjeve politike të njërit apo tjetrit. Nëse ka nevojë për ndryshime, atëherë ndryshoni demokracinë, do të mund të thoshte Dawkins. Për më tepër, shkencëtarët e dinë se zbulimet në shkencë mund të mos jenë të përhershme. Ato qëndrojnë deri atëherë sa të provohet se një zbulim është treguar të mos jetë i pranueshëm. Pra, nëse ky zbulim në NY Times mbetet i vërtetuar shkencërisht sot, kjo nuk do të thotë se më vonë, të tjerë shkencëtarë nuk do ta provojnë se kjo ishte gabim. Në të vërtetë, është ky parim i thjeshtë në bazë të të cilit funksion një makineri e mahnitshme sikur që është shkenca. 

Më pak se Dawkins, ata që nuk duhet të flenë fare janë mbështetësit më të zjarrtë të demokracisë dhe të shtetit të së drejtës. Shkenca mund të vërtetojë se një Afrikan nuk është i barabartë me një të bardhë, por Kushtetutat e vendeve demokratike mund të vazhdojnë të mbrojnë themelin e demokracisë se ne jemi të barabartë. Problemi mund të zgjidhet lehtë duke argumentuar se për hir të paqes sociale ne duhet të vazhdojmë t’i trajtojmë të gjithë njerëzit si të barabartë. Së paku para ligjit. 

Por problemi në fakt qëndron te liria individit. Neve të tjerëve (jo Afrikanëve) në lirinë tonë individuale të garantuar nga demokracia liberale na shtohet edhe një rreth tjetër: deklaratat raciste. Nëse deri më tani jemi dënuar për çfarëdo deklarate të bazuar në ngjyrë apo paragjykime të ngjashme raciste, tanimë deklarimet publike se një afrikan me ngjyrë të zezë është më i dobët intelektualisht se një i bardhë nuk mund të përbëjnë më thirrje të paargumentuara. Liria ime individuale, pra, është rritur në dëm të lirisë së tjetrit i cili ka ngjyrë tjetër nga unë. Në anën tjetër, hapësira e lirisë individuale së një afrikani është ngushtuar, sepse ai, ta zëmë, nuk mund të argumentojë se prapambeturia në Afrikë është vetëm si rezultat i kolonializmit dhe neo-kolonializmit. Demokracia liberale që garanton lirinë e individit deri në atë shkallë sa të mos e cenojë lirinë e tjetrit, ose duhet të ndryshojë vetë për shkak të këtij standardi të dyfishtë, ose duhet mohojë faktet shkencore dhe të vazhdojë me të vjetrën. Po të ishte gjallë, John Stuart Milli, i cili me aq pasion shkroi “Mbi Lirinë”, do të duhej ta mbronte veprën e tij sot. 

Sidoqoftë, një mik imi, fizikant i doktoruar në Japoni, duke më dhënë një shembull, më zbehu dyshimin tim në lidhje me efektet shoqërore të këtij zbulimi. Shkenca, tha ai, ka më shumë se 150 vjet që e ka zbuluar se njeriu e ka prejardhjen prej majmunit. Dhe sot, një pjesë e madhe e botës ende besojnë se ai zbulim shkencor nuk është i vërtetë. E pra, vazhdon ai, nëse për një zbulim, ndër më të mëdhenjtë në historinë e njerëzimit, botës së ndikuar nga feja i është dashur më shumë se 150 vjet për të mos e pranuar këtë zbulim shkencor, atëherë unë duhet që lirisht të heq frikën se zbulimi i publikuar në NY Times do të ketë efekte të shpejta negative në jetërat tona dhe në sistemet tona politike. Miku im mund të ketë të drejtë në këtë drejtim. 

Debati për shkencën e religjionin, me gjithë përparësitë dhe mangësitë që mund t’i ketë njëra apo tjetra, është duke vazhduar pandërprerë në botën e zhvilluar. Në një botë të vogël, siç është kjo e jona në Kosovë e Shqipëri, ne duket se nuk merremi fort me këto punë. Herët apo vonë, çështja e fesë dhe shkencës do të fillojë të debatohet edhe në mikrobotën tonë akademike. Një problem i madh që na shfaqet këtu është: A kemi çfarë të themi?